Adım Spiros Pavlis, babamın adı Yanni anemin ise Klio. Hepimiz Midilli’de doğduk.
4 Mayıs 1944te Midilli Alman işgaline uğradı. Bu olay bütün halkı üzdü. Yunan ordusunun Arnavutluk cephesindeki cesareti, eylemlerini duyan gençlerin coşku ve vatanseverlik hislerini kabarttı. Midilli΄nin işgalinden sonra durum dramatik bir şekilde değişti ve herkes ne yapacağını düşünüyordu. Biz gençlerin bütün sohbetleri ne gibi bir katkıda bulunabiliriz konusu etrafında dolaşıyordu. İlk günlerde bazı gençler Türkiye’ye kaçmaya başladılar. Buna cesaret edenler vatana yardım ettiklerine ve Almanlara karşı bir nevi savaş verdiklerine inanıyorlardı. Bu hayal ürünüydü, çünkü gerçek tamamen farklıydı.
Sohbetlerden Türkiye’ye gitmeyi nasıl başardıklarını öğrendik. Takriben 20 gün sonra ebeveynlerimizden habersiz, çünkü öğrenselerdi böyle cesurane bir kaçışa izin vermeyeceklerdi. Hazırlıkları yaptık, 3 genç Türkiye’ye götürmesi için bir sandalcıyla anlaştık. Böylece 27 Mayıs 1944 gecesi, Almanların koruduğu Midilli limanında, balıkçı kılığında sandala bindik, saat 8-9 civarında yavaş yavaş limandan çıktık ve yelkenle denize açıldık. 2-3 saat sonra Türkiye’ye vardık, Altınova’ya. Ο zaman balıkçı bize denize atlayın dedi, biz derin sanıyorduk fakat sığdı, ancak sahil epey uzaktaydı, yaklaştık kimse yoktu. Biz Ayvalık’a gitmeye çalışıyorduk çünkü öğrendiğimize göre Dikili’ye gidenleri geri çeviriyorlardı. Böyle bir sonuç olursa, Almanların reaksiyonunun çok sert olacağından korktuğumuz için yavaş yavaş Ayvalık istikametine doğru yürümeye başladık. Ayvalık’a 2-3 km. kala Türkler bizi gördü ve korumalara ihbar ettiler. Bizi yakaladılar, fakat kötü muamele görmedik ve Ayvalık’a kadar götürdüler.
Karakola gittik, orda sorguya çektiler, ne istiyorsunuz ne yapmaya geldiniz diye sordular. Tabii amacımız, yalan ya da doğru, onları ikna edip burada kalmayı sağlamak ve geri dönmemekti. Sonra onlara İngiltere’ye, Mısır’a gitmek istediğimizi söyledik. Türklerin göçmenlere nasıl davrandıklarını bilmiyorduk. 4-5 gün kaldık, her gün bize ekmek ve başka yiyecekler veriyorlardı, çok olmamasına rağmen açlığımızı gideriyorduk. Söylemeyi unuttum, bizi karakolda tutmadılar, büyük bir hana götürdüler.
10 gün sonra Balıkesir’e gitmemiz gerektiğini söylediler, salatalık dolu bir otobüse bindirdiler, onları yiye yiye Balıkesir’e vardık. Karakolda sorguya çektiler ve İzmir’den konsolos gelene kadar burada kalacaksınız dediler. Vali ziyaretimize geldi, çok iyi bir insan olduğu belli idi, parasız olduğumuzu anladığı için Balıkesir’de kalacağınız süre boyunca sizi devlet çiftliğine çalışmaya yollayacağım. Bu, şehir dışında, ağaç ve çeşitli bitkilerin olduğu bir yer ve orda çalışacaksınız dedi. Biz çiftçi olmayıp bu işlerden anlamayan talebelerdik. Çapa yapmamızı söylediler, bunu düzgün yapmıyorduk, fakat onlar da bizi azarlamadılar. Az bir maaş, birkaç kuruş veriyorlardı fakat hiç yoktan iyiydi. Epey bir süre kaldık, serbest olarak dolaşıyorduk ve Balıkesir’de Türk gençleriyle tanıştık, bir tanesinin babası subaydı ve onunla dost oldum. Bana sempati duyuyordu ve geleceğimizle ilgileniyordu. Birlikte kaçtıklarımızdan biri pastacıydı, bir pastanede iş buldu. Diğerlerimiz talebe olduğumuzdan bu işi yapıyorduk.
10-15 gün sonra gitmemiz gerektiğini söylediler, bizi trene götürdüler, orda başka Yunanlılar da vardı, onlar Dedeağaç’tan, Meriç’ten, Edirne’den geçip buraya gelmişlerdi. Onlarla birleşip 6-7 günlük bir tren yolculuğu sonunda Mersin’e vardık. Mersin’de 1-2 gün kaldık ve oradan bir gemi, galiba Kıbrıs gemisi idi, bizi Hayfa’ya götürdü.
Türkiye’de kaldığımız süre boyunca bize çok iyi davrandılar, çok dostane, fakat biz de kimseyi rahatsız etmemeye gayret gösterdik. Zaten belanı aramıyorsan, sen de birilerini tahrik etmemelisin.